Theoretisch kader
Binnen deze leefgroep worden het mached-care en het stepped-care principe gehanteerd. De zorg wordt afgestemd op de zorgvraag van de cliënt waarbij de opname zo kort mogelijk wordt gehouden. Er werd daarom gekozen voor een modulaire aanpak.
Oriëntatiemodule
Alle cliënten worden opgenomen in de oriëntatiemodule. Het doel van deze module is in eerste instantie het lichamelijk herstel van de cliënt. Daarnaast wordt er eveneens sterk ingezet op de opbouw van een vertrouwensband tussen de cliënt en zijn mentoren. Zij zullen vervolgens samen met de cliënt aan de slag gaan om de voorgeschiedenis, motivatie en zorgbehoeften van de cliënt in kaart te brengen. Verder zal het team eveneens een gerichte klinische observatie verrichten waarnaast ook het psychodiagnostisch proces van start zal gaan. In deze eerste module ligt hiernaast de nadruk voornamelijk op het vergroten van het ziekte-inzicht en de motivatie van de cliënt waarvoor een aantal sessies psycho-educatie zullen worden aangeboden. Op basis van de noden van de cliënt en de resultaten van het psychodiagnostisch onderzoek zal de cliënt doorstromen naar één van de twee trainingsmodules.
Trainingsmodule A
Cliënten met geen of weinig cognitieve schade zullen doorstromen naar trainingsmodule A. Binnen deze module wordt herstelgerichte zorg als basisvisie gehanteerd. Anthony (1993) definieerde herstel als: "een intens, persoonlijk en uniek proces van verandering van iemands houding, waarden, gevoelens, doelen, vaardigheden en/of rollen. Het is een manier van leven, van het leiden van een bevredigend, hoopvol en nuttig leven met de beperkingen als gevolg van psychiatrische handicaps. Herstel betekent je ontworstelen aan de rampzalige gevolgen van je psychiatrische toestand en ontwikkeling van een nieuwe betekenis en doel in je leven."
Herstel wordt binnen deze module beschouwd als het ontleren van de addictieve gedraging waarbij zelfcontrole het uiteindelijke doel is. Een belangrijke voorwaarde om dit doel te bereiken is motivatie. Doorheen de behandeling wordt daarom het transtheoretisch model (TTM) als leidraad gehanteerd. Verandering wordt binnen dit model gezien als een dynamisch proces waarbij vijf fases doorlopen worden. Afhankelijk van de fase waarin de cliënt zich bevindt, dienen de accenten binnen de behandeling te worden aangepast. Zo zal men in de eerste fases voornamelijk moeten inzetten op bewustmaking en zelfbeoordeling, terwijl de focus in de latere fases eerder zal liggen op stimuluscontrole en zelfbevrijding. (Velasquez, Maurer, Crouch, & DiClemente, 2006; Prochaska, Korcross, & DiClemente, 2013)
Binnen de herstelvisie en het TTM legt men de verantwoordelijkheid en het vermogen om te veranderen bij de cliënt. De hulpverlener heeft de taak om voorwaarden te creëren om de motivatie van de cliënt te verhogen. (Anthony, 1993) De motiverende benaderingswijze wordt hiervoor toegepast. Door empathisch te luisteren zal de hulpverlener in eerste instantie proberen het perspectief van de cliënt te begrijpen en zijn weerstand te verminderen. De hulpverlener creëert een respectvolle samenwerking met de cliënt waarbij hij de waarden en doelen van de cliënt identificeert en de motivatie tot verandering verhoogt. (Rollnick & Allison, 2004)
Tenslotte wordt eveneens het terugvalpreventiemodel gehanteerd. De manier waarop een team en de cliënt zelf naar een terugval kijkt is namelijk bepalend voor de gevolgen die hieraan gegeven worden. Dit model definieert een terugval als een éénmalige gebeurtenis dewelke een onderdeel vormt van het herstelproces. Gedragsmatige en cognitieve therapieën liggen aan de basis van de behandeling. Samen met de cliënten worden hoog-risico situaties geïdentificeerd en geanalyseerd om vervolgens de copingmechanismen van de cliënten te trainen opdat zij op een effectieve manier leren omgaan met deze situaties. (Parks, Anderson, & Marlatt, 2004).